Tijdschrift Cultuur + Educatie 445108016-10-2017 00:08:39htmlFalseaspxDit nummer is gewijd aan het afscheid van Folkert Haanstra als bijzonder hoogleraar Cultuureducatie en Cultuurparticipatie. Naast de integrale tekst van zijn afscheidscollege bevat het bijdragen over kunsteducatie, muzikaal leren en onderzoek doen.SLO Duiding2016<h2><span class="ms-rteThemeForeColor-2-0">Effecten van kunsteducatie</span></h2><p><span class="ms-rteThemeForeColor-2-0">Folkert Haanstra blikt terug op veertig jaar onderzoek naar de effecten en opbrengsten van cultuureducatie. Hij doet dat vanuit de verschillende rollen die hij als onderzoeker heeft gespeeld&#58; die van sceptische buitenstaander, van betrokken wetenschapper en van idealist.&#160; </span></p><h2><span class="ms-rteThemeForeColor-2-0">Waarde van kunst</span></h2><p><span class="ms-rteThemeForeColor-2-0">Zonder kunst blijven we gevangen in ons kleine wereldje en leren we niets, stelt Kees Vuyk in zijn essay. Die waarde van kunst ten volle te kunnen benutten vraagt wel de vaardigheid om kunst te ‘lezen’. En precies daarom is &#160;kunsteducatie noodzakelijk. &#160;&#160;&#160;</span></p><h2><span class="ms-rteThemeForeColor-2-0">Het muzikale lichaam</span></h2><p><span class="ms-rteThemeForeColor-2-0">Elke leraar weet hoe hij het beste kennis kan overdragen. Melissa Bremmer bestudeerde deze zogeheten <em>pedagogical content knowledge</em> van vakleerkrachten muziek. Ze beschrijft hoe lichaamstaal van de leerkracht een wezenlijk element vormt in het muzikale leerproces van kleuters.</span></p><h2><span class="ms-rteThemeForeColor-2-0">Eisen voor onderzoek </span></h2><p><span class="ms-rteThemeForeColor-2-0">Grootschalig kwantitatief onderzoek, zo maakt Koen van Eijck in zijn bijdrage duidelijk, past niet goed bij de gedifferentieerde praktijk van cultuureducatie. Hij beschrijft op welke manieren je de tegelijkertijd de praktijk recht kunt doen en voldoen aan eisen voor gedegen onderzoek. </span></p><h2><span class="ms-rteThemeForeColor-2-0">Tien jaar master kunsteducatie</span></h2><p><span class="ms-rteThemeForeColor-2-0">De hbo-master kunsteducatie viert haar tweede lustrum. Wat levert een scholing in onderzoeksvaardigheden op voor de kunsteducatieve praktijk? Marike Hoekstra en Talita Groenendijk gingen hierover in gesprek met enkele studieleiders van deze master en maken de balans op.</span></p>Boek
Ruimte voor cultuur1353716-10-2017 00:08:3940htmlFalseaspxMinister Bussemaker formuleert in 'Ruimte voor cultuur' de uitgangspunten voor het cultuurbeleid voor de periode 2017-2020. SLO Duiding2015<p>Minister Bussemaker formuleert in 'Ruimte voor cultuur' de uitgangspunten voor het cultuurbeleid voor de periode 2017-2020. Het beleid van de minister richt zich op de thema's cultuureducatie, talentontwikkeling, de maatschappelijke waarde van cultuur, digitalisering en internationaal cultuurbeleid. De belangrijkste speerpunten in haar beleid zijn innovatie en profilering, kwaliteit en samenwerking. Instellingen moeten de ruimte krijgen om te innoveren, experimenteren, nieuw publiek aan te trekken en vooral samenwerking te zoeken binnen en buiten de cultuursector. </p><h2>Cultuureducatie</h2><p>Samen met de Raad voor Cultuur vindt de minister dat cultuureducatie een onlosmakelijk onderdeel van de brede vormende opdracht van het onderwijs moet zijn. In de vorige beleidsperiode is veel gebeurd op het gebied van cultuureducatie&#58; de lancering van het programma Cultuureducatie met Kwaliteit, de ondertekening van het Bestuurlijk kader Cultuur en Onderwijs, de ontwikkeling van een leerplankader kunstzinnige oriëntatie, het ondersteunen voor meer en beter muziekonderwijs voor kinderen in het basisonderwijs in samenwerking met private partijen, de ontwikkeling van een stimuleringsregeling voor het vmbo, de cultuurkaart voor het voortgezet onderwijs voor 10 jaar veilig stellen en het introduceren van de MBO-kaart.</p><p>Aandachtspunten in de komende beleidsperiode zijn&#58; doorgaande leerlijnen in het primair onderwijs, vmbo en mbo, deskundigheidsbevordering van leerkrachten, een betere samenwerking tussen scholen en culturele instellingen en de inzet van cultuuronderwijs in het voortgezet onderwijs en het mbo. In afwachting op het advies van het platform onderwijs 2032 zal het vervolgtraject verder worden ontwikkeld. De ambitie om de komende tien jaar structureel in te zetten op goed cultuuronderwijs is leidend voor de minister en de staatssecretaris van onderwijs.</p>Pdf-bestand
Nieuw elan voor Kunstzinnige oriëntatie in het primair onderwijs handreiking1353916-10-2017 00:08:39116htmlFalseaspxSLO Duiding2015Stéfanie van Tuinen<p><span class="ms-rteFontSize-1" style="font-family&#58;&quot;arial&quot;,sans-serif;"><font color="#000000">De brochure </font><font color="#000000"><em>Nieuw elan voor kunstzinnige oriëntatie in het primair onderwijs</em> bestaat uit een handreiking met bijlage waarin praktische hulpmiddelen zijn opgenomen. De brochure helpt leerkrachten op weg om lessen kunstzinnige oriëntatie volgens het leerplankader kunstzinnige oriëntatie in de praktijk te brengen. In de brochure vindt u informatie over alle <span style="font-family&#58;&quot;arial&quot;,sans-serif;"><font color="#000000">vakken van kunstzinnige oriëntatie&#58; beeldend, dans, drama, muziek en cultureel erfgoed, over het leerplankader en de stappen uit het creatieve proces. Met een uitgewerkt praktijkvoorbeeld en handige checklists kunt u meteen zelf aan de slag. </font></span></font></span></p><p><span class="ms-rteFontSize-1" style="font-family&#58;&quot;arial&quot;,sans-serif;"><font color="#000000"><span style="font-family&#58;&quot;arial&quot;,sans-serif;">Meer informatie over het leerplankader&#58; <a href="http&#58;//kunstzinnigeorientatie.slo.nl/">http&#58;//kunstzinnigeorientatie.slo.nl/</a></span></font></span></p><p><span class="ms-rteFontSize-1" style="font-family&#58;&quot;arial&quot;,sans-serif;"><font color="#000000"><span style="font-family&#58;&quot;arial&quot;,sans-serif;"></span></font></span>&#160;</p>Pdf-bestand
Reflectie op het ontwerpproces van het leerplankader kunstzinnige oriëntatie1354016-10-2017 00:08:3936htmlFalseaspxSLO Duiding2014Stéfanie van Tuinen<p>​Sinds juni 2014 is er een leerplankader kunstzinnige oriëntatie, dat richtinggevend is voor de invulling van dit lesonderdeel op basisscholen. In dit artikel wordt stil gestaan bij de leerplankundige perspectieven en inhoudelijke overwegingen, keuzes en dilemma's die tijdens het ontwerpproces van dit kader een rol hebben gespeeld.</p>Pdf-bestand
Muziekeducatie doen we samen1354816-10-2017 00:08:3961htmlFalseaspxHoe kunnen kunstvakopleidingen, pabo’s, basisscholen, educatieaanbieders en beleidsmakers het muziekonderwijs in het primair onderwijs gezamenlijk verder verbeteren? SLO Duiding2016<p>​Het onderzoeksproject omvat een literatuuronderzoek over muziekonderwijs in Nederland, een literatuuronderzoek met good practices wereldwijd, een overzicht met curriculumvergelijking, en lesmateriaal en een meetinstrument voor gezamenlijke stages. De onderzoekers spraken met het onderwijsveld (leerkrachten en directeuren van basisscholen), het lectoraat Kunst- en Cultuureducatie van de AHK, gemeente Amsterdam, muziekvakdocenten en muziekscholen, muziekeducatie-aanbieders van Amsterdam (Amuze), individuele inhoudelijk deskundigen, pabo-docenten muziek (Netwerk Muziekdocenten Pabo) en pabo-docenten beeldend, drama en dans.&#160;</p><h2 class="BasistekstLKCA"><span class="ms-rteThemeForeColor-2-0 ms-rteFontFace-5">Aanbevelingen&#58;</span></h2><ol><li>Zorg&#160;er als overheid voor dat muziekonderwijs een vaste, duurzame plaats krijgt binnen het curriculum van de basisschool.</li><li>Neem het leerplankader van het SLO als uitgangspunt voor zowel de lange leerlijn muziek in de basisschool, als de scholing voor groeps- en vakleerkrachten. Zo ontstaat een basis voor het ontwikkelen en hanteren van een gemeenschappelijke taal bij muziekles.</li><li>Koppel binnen- en buitenschools muziekonderwijs door een goede lokale infrastructuur en een doorlopende leerlijn.</li><li>Ontwikkel meer ruimte voor het vak muziek op de pabo.</li><li>Streef naar een visie op muziekonderwijs waarbij de pabo’s en de conservatoria samenwerken, elkaars kennis benutten, elkaar inspireren en elkaars wereld beter leren kennen zodat er een gemeenschappelijke taal ontstaat voor muziekonderwijs.</li><li>Neem samenwerkingsprojecten waar peer learning door studenten van de pabo’s en conservatoria centraal staat, op in het curriculum van beide opleidingsinstituten.</li><li>Geef muziekles in het speciaal onderwijs een vaste plaats in de curricula van de opleidingsinstituten.</li><li>Stel een lectoraat muziekeducatie primair onderwijs in.</li><li>Ontwerp scholing voor groeps- en vakleerkrachten gezamenlijk vanuit pabo’s en conservatoria.</li></ol><h2 class="BasistekstLKCA"><span class="ms-rteThemeForeColor-2-0 ms-rteFontFace-5">Vertaalslag naar andere kunstdisciplines</span></h2><p class="BasistekstLKCA">De bevindingen en aanbevelingen van het project zijn ook te vertalen naar knelpunten in andere kunstvakken, zoals beeldende kunst, dans en drama&#58;</p><p class="BasistekstLKCA" style="text-indent&#58;-18pt;margin-left&#58;36pt;"></p><ul><li><span style="text-indent&#58;-18pt;">&#160; &#160;Onzekerheid van de groepsleerkracht in de klas.</span></li><li><span style="text-indent&#58;-18pt;">&#160; &#160;Beperkte kennis van het reilen en zeilen van een basisschool door de vakleerkracht.</span></li><li><span style="text-indent&#58;-18pt;">&#160; &#160;Het niet begrijpen of spreken van elkaars taal.</span></li></ul>Pdf-bestand
Advies examenprogramma CKV havo/vwo1374816-10-2017 00:08:3978htmlFalseaspxHet doel van het nieuwe CKV is: Kunst actief meemaken! Het meemaken van kunst is zowel een ervaring als een creatief proces dat een open en onderzoekende houding vereist. Het nieuwe examenprogramma beoogt een kwaliteitsimpuls te bieden aan het gehele vak SLO Duiding2014p.marsman@slo.nl;a.taminiau@slo.nl<p>​Het doel van het nieuwe CKV is&#58; Kunst actief meemaken! Het meemaken van kunst is zowel een ervaring als een creatief proces dat een open en onderzoekende houding vereist.<br>Het nieuwe examenprogramma beoogt een kwaliteitsimpuls te bieden aan het gehele vak CKV. Er is gekozen voor een nieuwe stofomschrijving die zowel ruimte biedt aan de eigen invulling van de scholen als richting geeft aan de vakinhoud. In essentie ligt de focus van het programma op de 21ste eeuw en is vooral gericht op het ontwikkelen van onderzoekvaardigheden en creativiteit. De combinatie van een solide kenniscomponent en relevante vaardigheden zal zorgen voor een grotere betrokkenheid van de leerlingen bij CKV. <br>Hoewel elementen van het nieuwe examenprogramma nu al in de praktijk van sommige scholen herkenbaar zijn, zal het nieuwe examenprogramma voor de meeste scholen een ingrijpende verandering van het vak CKV betekenen. <br></p>Pdf-bestand
Vakspecifieke trendanalyse kunst en cultuur1374916-10-2017 00:08:39246htmlFalseaspxDeze publicatie geeft een beschrijving en een analyse van de belangrijkste trends en opmerkelijke ontwikkelingen binnen het curriculum voor kunst- en cultuuronderwijs in het primair en voortgezet onderwijs. SLO Duiding2015Rass, A.;Viola van Lanschot Hubrecht;Pascal Marsman;Stéfanie van Tuinen​<p>Deze publicatie geeft een beschrijving en een analyse van de belangrijkste trends en opmerkelijke ontwikkelingen binnen het curriculum voor kunst- en cultuuronderwijs in het primair en voortgezet onderwijs. De trendanalyse richt zich op voornamelijk op lerarenopleiders, beleidsmakers, directies,&#160; leerplanontwikkelaars en onderzoekers rondom onderwijs in kunst en cultuur.&#160;<span style="line-height&#58;inherit;font-size&#58;10pt;">Hoofdstuk 2 gaat in op het belang van onderwijs in kunst en cultuur en schetst&#160;</span><span style="line-height&#58;inherit;font-size&#58;10pt;">het waartoe hiervan. Hoofdstuk 3 geeft een overzicht van het beoogde, uitgevoerde en&#160;</span><span style="line-height&#58;inherit;font-size&#58;10pt;">gerealiseerde curriculum per onderwijssector. Het vertrekpunt in dit hoofdstuk zijn de wettelijke&#160;</span><span style="line-height&#58;inherit;font-size&#58;10pt;">documenten, voorts wordt in het hoofdstuk geschetst hoe het beoogde curriculum in de praktijk&#160;</span><span style="line-height&#58;inherit;font-size&#58;10pt;">wordt uitgevoerd, wat daarbij opvalt, en wat bekend is over de realisatie daarvan. In hoofdstuk 4&#160;</span><span style="line-height&#58;inherit;font-size&#58;10pt;">worden (sectoroverstijgende) trends en leerplankundige ontwikkelingen in het kunst- en&#160;</span><span style="line-height&#58;inherit;font-size&#58;10pt;">cultuuronderwijs beschreven en de daaruit voortkomende leerplankundige knelpunten&#160;</span><span style="line-height&#58;inherit;font-size&#58;10pt;">benoemd. Hoofdstuk 5 zoomt in op sectorspecifieke leerplankundige ontwikkelingen en&#160;</span><span style="line-height&#58;inherit;font-size&#58;10pt;">uitdagingen. Op basis van de voorgaande hoofdstukken geeft hoofdstuk 6 een overzicht van de&#160;</span><span style="line-height&#58;inherit;font-size&#58;10pt;">leerplankundige aandachtspunten en uitdagingen die een oplossing kunnen zijn voor de&#160;</span><span style="line-height&#58;inherit;font-size&#58;10pt;">geconstateerde leerplankundige knelpunten. Tot slot&#58; bijlage 1 bevat de lijst met personen die&#160;</span><span style="line-height&#58;inherit;font-size&#58;10pt;">geraadpleegd zijn en bijlage 2 geeft een overzicht van alle (examen)vakken in het kunst- en&#160;</span><span style="line-height&#58;inherit;font-size&#58;10pt;">cultuuronderwijs.</span></p><p>​&#160;</p>Pdf-bestand
Monitor-cultuuronderwijs-voortgezet-onderwijs-20151375116-10-2017 00:08:3944htmlFalseaspxDe monitor cultuuronderwijs geeft de stand van zaken weer over de vorm, organisatie, opbrengsten en de kwaliteit van cultuuronderwijs in het voortgezet onderwijs.SLO Duiding2015<p>​De monitor cultuuronderwijs geeft de stand van zaken weer over de vorm, organisatie, opbrengsten en de kwaliteit van cultuuronderwijs in het voortgezet onderwijs. De monitor bestaat uit een landelijke enqûete en is door 418 schoolleiders en 282 kunstvakdocenten ingevuld. In 2009 werd eerder een monitor afgenomen en de gegevens uit de beide monitoren worden met elkaar vergeleken.</p><p><em>Conclusies</em></p><p>Leerlingen&#160;in aanraking brengen&#160;met cultuur en het stimuleren van de persoonlijke ontwikkeling worden als belangrijkste doelen van cultuuronderwijs genoemd. Leerlingen pleiten voor meer culturele activiteiten buiten de school omdat ze daar meer van leren.&#160;Tweederde van de scholen wil meer werken met leerlijnen. Bij de beeldende vakken komt een leerlijn het vaakst voor. Daarnaast geven scholen aan te willen werken aan meer samenhang tussen kunstvakken en andere vakken. Bijna alle scholen beoordeelt met een cijfer en hierbij is de originaliteit een belangrijk criterium.</p><p>Hoewel het draagvlak voor cultuuronderwijs is toegenomen, ten opzichte van 2009, is er sprake van een daling in de verankering van cultuuronderwijs. De vakkennis en de pedagogisch-didactische vaardigheden worden door de respondenten hoger ingeschat dan in de vorige meting. Eenderde van de kunstvakdocenten heeft een wetenschappelijke of academische masteropleiding.</p><p>&#160;</p>Pdf-bestand
Een kleurrijke basis4021316-10-2017 00:08:3999htmlFalseaspxUitgave van het LKCA over actuele vraagstukken en trends op het gebied van cultuureducatie in het onderwijs.SLO Duiding2016Viola van Lanschot Hubrecht;Pascal MarsmanEen uitgave van het LKCA over actuele vraagstukken en trends op het gebied van cultuureducatie in het onderwijs. Aan de hand van thema’s en invalshoeken en enkele praktijkvoorbeelden komen de volgende onderwerpen aan de orde&#58;&#160;&#160;&#160;&#160;&#160;&#160; <ul><li>Hoe stel je als school een goed curriculum samen? Welke instrumenten en modellen zijn daarvoor beschikbaar?&#160;</li><li>Wat kan cultuuronderwijs bijdragen zodat de leerlingen van nu straks competente, creatieve en kritisch denkende volwassenen worden?&#160;</li><li>Hoe beoordeel je de culturele ontwikkeling van de leerlingen?</li><li>Hoe kun je als school de deskundigheid van de leerkrachten bevorderen?&#160;</li><li>Hoe kunnen scholen en culturele instellingen op een goede manier samenwerken?&#160;</li><li>Hoe ziet cultuuronderwijs in het primair- en voortgezet onderwijs eruit? En wat wil de overheid?&#160;</li><li>Welke internationale ontwikkelingen zijn er op het gebied van cultuuronderwijs?</li></ul>Boek
Examenprogramma kunst (drama) vwo858729-7-2015 07:51:07http://kunstcultuur.slo.nl/Paginas/Forms/AllItems.aspxhtmlFalseaspxtext/html; charset=utf-8 SLO Duiding2007Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap<div>Dit document is van belang voor docenten kunstvakken in het voortgezet onderwijs, lerarenopleiders en materiaalontwikkelaars, en bevat de globale eintermen van het examenprogramma kunst (drama) vwo. Het bijbehorende vak kunst(algemeen) wordt afgesloten met een centraal examen. Het deel drama wordt afgesloten met een schoolexamen.</div>Pdf-bestand